تفاوت فن کویل دو لوله و چهار لوله در تعداد کویل و قابلیت کنترل همزمان دما است؛ مدل دو لوله، تنها یک کویل مشترک برای گرمایش یا سرمایش فصلی دارد، در حالی که مدل چهار لوله با ۲ کویل مجزا، امکان تامین همزمان هوای گرم و سرد را در واحدهای مختلف فراهم میکند. بر این اساس، سیستم ۲ لوله برای مجتمعهای مسکونی با بودجه محدود و سیستم ۴ لوله برای مراکز حساس مانند هتلها و بیمارستانها انتخاب میشود.
درک این تمایز ساختاری، پیشنیاز بررسی دقیقتر ۹ فاکتور فنی و اقتصادی است که در ادامه به آنها میپردازیم. مطالعه این جزئیات به شما کمک میکند تا میان «صرفهجویی در هزینه» و «انعطافپذیری در آسایش حرارتی» هوشمندانهترین تصمیم را بگیرید. پس با ما همراه باشید.
جهت دریافت مشاوره فنی رایگان و فوری با کارشناسان آتا انرژی تماس بگیرید.
انتخاب سریع فن کویل مناسب
اگر نیاز به یک چک لیست سریع و خلاصه دارید و پاسخ شما به موارد زیر «بله» است، فن کویل چهار لولهای انتخاب مناسبتری است:
- نیاز به سرمایش و گرمایش همزمان در فضاهای مختلف
- کاربری هتل، بیمارستان، اداری بزرگ یا ساختمان لوکس
- کنترل دمای مستقل برای هر واحد
- برنامه بهرهبرداری بلندمدت
در غیر این صورت، فن کویل دو لولهای گزینهای اقتصادی و منطقی خواهد بود. با این حال، جهت تحلیل دقیق و انتخاب بهینه، مطالعه جزئیات بیشتر ادامه مطلب توصیه میشود.
انواع فن کویل از نظر سیستم لولهکشی
فن کویلها بر اساس سیستم لولهکشی به ۲ نوع اصلی دو لولهای و چهار لولهای تقسیم میشوند که انتخاب هر کدام بر عملکرد سرمایش و گرمایش، هزینه نصب و کنترل دما تاثیرگذار است.
البته نوع سومی به نام فن کویل سه لوله ای (دارای لولههای رفت مجزای گرم و سرد و یک لوله برگشت مشترک) نیز وجود دارد که به دلیل اختلاط آب گرم و سرد در لوله برگشت و اتلاف انرژی بسیار بالا، امروزه منسوخ شده و جای خود را به مدلهای چهار لوله داده است. در ادامه مشخصات دو نوع پرکاربرد فعلی را بررسی میکنیم.
۱. فن کویل دو لوله ای (Two-Pipe Fan Coil Unit)
فن کویل دو لولهای با یک لوله ورودی و یک لوله خروجی کار میکند؛ در فصل زمستان آب گرم و در تابستان آب سرد از طریق این لولهها گردش میکند و تغییر حالت از موتورخانه مرکزی انجام میشود.
این سیستم اقتصادی و پرکاربرد برای ساختمانهای مسکونی کوچک با آبوهوای یکنواخت ایدهآل است و افت فشار کمتری دارد.
مزایای فن کویل دو لوله
- هزینه نصب و راهاندازی پایین
- مصرف انرژی کمتر
- تعمیر و نگهداری آسان و ارزان
- راندمان عملکرد بالا در شرایط بهرهبرداری ثابت و یکنواخت فصلی
معایب فن کویل دو لوله ای
- عدم امکان گرمایش و سرمایش همزمان
- کنترل دما محدود
- نیاز به تنظیم دستی برای تغییر وضعیت
۲. فن کویل چهار لوله ای (Four-Pipe Fan Coil Unit)
فن کویل چهار لولهای دارای ۲ کویل مجزا با ۴ لوله (دو ورودی و دو خروجی برای آب سرد و گرم) است که امکان گرمایش و سرمایش همزمان در فضاهای مختلف را فراهم میکند.
علاوه بر این، ترموستات محلی دمای هر واحد را به طور مستقل کنترل میکند و برای مجتمعهای بزرگ مانند هتلها و بیمارستانها مناسب است.
مزایای فن کویل چهار لولهای
- گرمایش و سرمایش همزمان
- کنترل دقیق دما و رطوبتزدایی
- انعطافپذیری بالا
معایب فن کویل چهار لولهای
- هزینه نصب و لولهکشی بالا
- نگهداری و تعمیر گرانتر
- مصرف انرژی بیشتر
جهت مشاهده مشخصات فنی انواع فن کویل + استعلام قیمت روز به صفحه زیر مراجعه کنید.
تفاوت فن کویل دو لوله ای و چهار لوله ای در ۹ فاکتور کلیدی
انتخاب بین فن کویل دو لولهای و فن کویل چهارلوله ای بر اساس تفاوتهای کلیدی در لولهکشی، عملکرد و هزینهها انجام میشود که مستقیماً بر کارایی سیستم تهویه مطبوع ساختمان تأثیرگذار است؛ در ادامه با ۹ مورد از این تفاوتها آشنا میشویم.
۱. مقایسه سیستم لولهکشی در فن کویل ۲ لوله و ۴ لوله
سیستم لولهکشی فن کویل دو لولهای از یک مدار بسته ساده با لوله ورودی و خروجی مشترک تشکیل شده که آب گرم (زمستان) یا آب سرد (تابستان) را به صورت فصلی منتقل میکند و تغییر حالت از موتورخانه مرکزی انجام میشود، بنابراین مناسب پروژههایی با بودجه محدود است.
در مقابل، لولهکشی فن کویل چهار لولهای دو مدار مجزا دارد: یکی برای خط آب سرد از چیلر و دیگری برای آب گرم از بویلر، که برای ساختمانهای بزرگ با نیازهای متنوع ایدهآل است. این تفاوت در طراحی لوله کشی فن کویل باعث میشود نوع چهار لوله ای انعطافپذیری بالاتری در کنترل دما داشته باشد.
وابستگی عملکرد فن کویل به طراحی موتورخانه و رایزر
عملکرد واقعی فن کویل دو لوله یا چهار لوله تنها به خود دستگاه محدود نمیشود، بلکه به نحوه طراحی موتورخانه، رایزرها و بالانس هیدرولیکی سیستم وابسته است. در سیستمهای چهار لوله، ضعف در طراحی رایزر یا عدم بالانس مناسب میتواند باعث افت عملکرد یکی از مدارها شود. از این رو، اجرای موفق سیستم چهار لوله نیازمند طراحی دقیقتر نسبت به سیستم دو لوله است.
۲. تعداد لولهها در فن کویل دو لوله و چهار لولهای
فن کویل دو لولهای تنها به ۲ لوله (۱ ورودی + ۱ خروجی) نیاز دارد که باعث میشود فرایند نصب، به ویژه در آپارتمانهای مسکونی کوچک، سریع انجام شود.
در مقابل، فن کویل چهار لولهای با ۴ لوله (۲ ورودی + ۲ خروجی) کار میکند و امکان عملکرد همزمان دو حالت را فراهم میکند.
۳. امکان سرمایش و گرمایش همزمان در فن کویل دو لوله و چهار لوله
در فن کویل دو لولهای، سرمایش و گرمایش همزمان ممکن نیست و کل سیستم به صورت فصلی (فقط گرمایش زمستان یا سرمایش تابستان) عمل میکند که برای آبوهوای معتدل مناسب است.
فن کویل چهار لولهای با ۲ خط مجزا، گرمایش و سرمایش همزمان را در فضاهای مختلف ساختمان مانند هتلها یا دفاتر امکانپذیر میسازد و موجب راحتی ساکنان میشود.
تأثیر اقلیم و موقعیت جغرافیایی
در مناطق با نوسان دمایی بالا یا اقلیمهای چهارفصل (مانند تهران، اصفهان، شیراز و شهرهای کوهپایهای)، نیاز همزمان به سرمایش و گرمایش در بخشهای مختلف ساختمان بیشتر است و سیستم چهار لوله توجیه فنی بالاتری دارد. در مقابل، در شهرهای با الگوی دمایی یکنواختتر، فن کویل دو لولهای پاسخگوی نیاز پروژه بوده و از نظر اقتصادی بهینهتر است.
۴. تفاوت فن کویل دو لوله و چهار لوله در تعداد کویل (مبدل حرارتی)
فن کویل دو لولهای دارای یک کویل حرارتی مشترک است که برای هر دو حالت آب گرم و سرد استفاده میشود. در مقابل، فن کویل چهار لولهای از ۲ کویل مجزا (یکی برای سرمایش، یکی گرمایش) بهره میبرد که عملکرد مستقل را تضمین کرده و راندمان بالاتری در شرایط متغیر ارائه میدهد.
۵. فرق فن کویل دو لوله ای و چهار لوله ای از نظر کنترل دما و رطوبتزدایی
کنترل دما در فن کویل دو لولهای مرکزی و وابسته به فصل است با رطوبتزدایی متوسط، که برای فضاهای یکنواخت کافی است اما انعطاف کمی دارد.
فن کویل چهار لولهای به دلیل داشتن کویل سرمایشی مستقل و امکان تنظیم دقیق دبی آب سرد، پتانسیل رطوبتزدایی بالاتری نسبت به سیستم دو لولهای دارد؛ بهویژه در شرایطی که نیاز به کنترل همزمان گرمایش فضا و رطوبت نسبی از طریق کویل سرمایشی مستقل وجود دارد.
نقش سیستم BMS و هوشمندسازی
در پروژههای مجهز به سیستم مدیریت هوشمند (BMS)، تفاوت عملکرد فن کویل دو لوله و چهار لوله پررنگتر میشود. در سیستمهای چهار لوله، BMS میتواند بهصورت همزمان دبی آب سرد و گرم، موقعیت شیرها و سرعت فن هر واحد را کنترل کند؛ در حالی که در سیستم دو لوله، هوشمندسازی بیشتر محدود به کنترل فن و ترموستات بوده و تغییر حالت سرمایش و گرمایش همچنان وابسته به تصمیم مرکزی است. به همین دلیل، در ساختمانهای هوشمند، سیستم چهار لوله از نظر بهرهبرداری توجیه فنی بالاتری دارد.
۶. بررسی نحوه نصب و راهاندازی فن کویل دو لوله و چهار لوله
نصب فن کویل دو لولهای ساده، سریع و کمهزینه است زیرا تنها به دو لوله و اتصالات پایه نیاز دارد. در مقابل، راهاندازی فن کویل چهار لولهای پیچیدهتر بوده و به لولهکشی دقیق، شیرآلات اضافی و تستهای بیشتر نیاز دارد که زمان و تخصص بالاتری میطلبد.
نوع شیر کنترلی
در فن کویلهای چهار لولهای، استفاده از شیرهای دو راهه موتوردار بهجای شیر سه راهه، نقش مهمی در کاهش مصرف انرژی پمپها و بهینهسازی سیستم هیدرولیکی دارد. در مقابل، در بسیاری از پروژههای دو لولهای قدیمی، شیرهای سه راهه باعث گردش دائم آب و افزایش مصرف انرژی میشوند. بنابراین انتخاب نوع شیر کنترلی، بهویژه در سیستم چهار لوله، مستقیماً بر مصرف انرژی کل ساختمان اثرگذار است.
۷. مقایسه هزینه تعمیر و نگهداری دو لوله ای و چهار لوله ای
طبق استانداردهای رایج، عمر مفید فنکویلهای دو لولهای به دلیل سادگی ساختار، معمولاً در بازه ۲۰ تا ۳۰ سال برآورد میشود و در صورت طراحی صحیح و نگهداری اصولی میتواند افزایش یابد. در این بازه، معمولاً تنها موتور فن یا محرک شیرها نیاز به تعویض پیدا میکنند. اما در مدلهای چهار لولهای، به دلیل تراکم بالای تجهیزات در فضای محدود دستگاه و دو برابر بودن اتصالات، ریسک نشتی ریز (Micro-leakage) در درازمدت بیشتر است. از این رو، در پروژههای چهار لوله، استفاده از سیستمهای مانیتورینگ هوشمند برای شناسایی سریع نشتی توصیه میشود.
مقایسه در چرخه عمر پروژه (LCC)
اگرچه هزینه اولیه فن کویل چهار لولهای بالاتر است، اما در پروژههای بزرگ با بهرهبرداری طولانیمدت، کاهش اتلاف انرژی، حذف تغییرات فصلی دستی و افزایش رضایت کاربران میتواند هزینههای بهرهبرداری را در بلندمدت جبران کند. در مقابل، فن کویل دو لولهای در پروژههای کوچک با طول عمر اقتصادی کوتاهتر، از نظر LCC گزینه مقرونبهصرفهتری محسوب میشود.
۸. تفاوت فن کویل دو لوله و چهار لوله در نحوه عملکرد
عملکرد فن کویل دو لوله فصلی و وابسته به تغییر مرکزی سیال است که راندمان بالا در شرایط ثابت ارائه میدهد. در مقابل، فن کویل چهار لوله با عملکرد مستقل هر واحد از طریق شیرهای محلی، انعطافپذیری کاملی در تنظیمات فردی فراهم میآورد.
نقش کاربری فضا
در ساختمانهایی با کاربری ترکیبی مانند واحدهای اداری، تجاری و اقامتی در یک مجموعه، اختلاف بار حرارتی فضاها اجتنابناپذیر است. در این شرایط، فن کویل چهار لوله با امکان کنترل مستقل هر فضا، مانع از نارضایتی کاربران و افت بهرهوری سیستم تهویه میشود.
۹. مقایسه مصرف انرژی فن کویل دو لوله و چهار لوله
مصرف انرژی در مقایسه فن کویل دو لوله و چهار لوله، بیش از آنکه به خود دستگاه فن کویل مربوط باشد، به طراحی سیستم هیدرونیکی، تعداد مدارها، پمپها و استراتژی کنترلی وابسته است.
بهطور کلی، در سیستمهای دو لولهای به دلیل سادگی مدار و تعداد کمتر پمپها، مصرف انرژی کل سیستم پایینتر است. در مقابل، سیستمهای چهار لولهای به علت وجود دو مدار فعال، پتانسیل مصرف انرژی بالاتری دارند؛ با این حال در پروژههای بزرگ و مجهز به کنترل هوشمند و موتور فنهای EC، این افزایش مصرف میتواند با بهبود آسایش حرارتی و کاهش اتلاف انرژی جبران شود.
نقش طراحی و بهرهبرداری در مصرف انرژی
بنابراین، برتری یا ضعف مصرف انرژی در سیستم چهار لولهای نه ذاتی، بلکه کاملاً وابسته به کیفیت طراحی، نوع تجهیزات کنترلی و نحوه بهرهبرداری از سیستم است.
اشتباهات رایج در انتخاب فن کویل ۲ و ۴ لوله
یکی از اشتباهات رایج در پروژهها، انتخاب فن کویل چهار لولهای بدون وجود زیرساخت لولهکشی مجزا یا بدون نیاز واقعی به سرمایش و گرمایش همزمان است که تنها باعث افزایش هزینه اولیه میشود. در مقابل، انتخاب سیستم دو لولهای برای ساختمانهایی با کاربری متغیر و بهرهبرداری بلندمدت، معمولاً در سالهای بعد منجر به نارضایتی کاربران و هزینههای اصلاح میگردد.
بنابراین در پروژههایی که احتمال تغییر کاربری یا توسعه فضا در آینده وجود دارد، انتخاب فن کویل چهار لولهای ریسک محدودیت عملکرد در سالهای آتی را کاهش میدهد. در مقابل، سیستم دو لولهای بیشتر مناسب پروژههایی با تعریف عملکرد ثابت و بدون برنامه توسعه است.
فن کویل دو لوله یا چهار لوله؟ کدام یک مناسب پروژه شماست؟
در نهایت انتخاب نوع فن کویل مناسب به عوامل متعددی از جمله نوع ساختمان، نیازهای گرمایش و سرمایش، بودجه پروژه و شرایط آبوهوایی بستگی دارد. به طور کلی:
- اگر در یک ساختمان مسکونی کوچک یا پروژهای با بودجه محدود فعالیت میکنید و نیاز به سیستم تهویه فصلی دارید، فن کویل دو لوله گزینه مناسبی است. این مدل به دلیل سادگی در نصب، نگهداری کم هزینه و مصرف انرژی بهینه، گزینهای اقتصادی و کارآمد است.
- در مقابل، اگر ساختمان شما بزرگ است یا در محیطهایی مانند هتلها، بیمارستانها و ساختمانهای اداری با فضاهای متعدد و نیاز به کنترل دقیق و همزمان دما و رطوبت مواجه هستید، فن کویل چهار لوله با قابلیت گرمایش و سرمایش همزمان، انعطافپذیری بالا و کنترل محلی دقیقتر، انتخاب بهتری خواهد بود.
جهت محاسبه دقیق ظرفیت و نوع فن کویل مناسب پروژه خود، همین حالا با ما تماس بگیرید.
قیمت فن کویل دو لولهای و چهار لولهای
قیمت فن کویل به عنوان یکی از تجهیزات کلیدی سیستمهای تهویه مطبوع، تحت تأثیر عوامل متعددی مانند ظرفیت هوادهی (CFM یا BTU)، نوع نصب (زمینی، سقفی، دیواری یا کاستی)، برند سازنده و نوسانات نرخ ارز قرار دارد.
خرید فن کویل دو لولهای و چهار لولهای از آتا انرژی
آتا انرژی، به عنوان یکی از برترین تولیدکنندگان تجهیزات تهویه مطبوع در ایران، امکان خرید انواع سیستم HVAC را به صورت مستقیم و بدون واسطه در تمامی نقاط ایران و کشورهای همسایه فراهم کردهاست.
این مجموعه به عنوان تولید کننده تخصصی، در تمام مراحل پروژه از مشاوره فنی و طراحی دقیق سیستم تا تولید، نصب و سرویس دورهای انواع فن کویل و تجهیزات تهویه مطبوع در کنار شماست. تمامی محصولات ما با استانداردهای بینالمللی (مانند ASHRAE) تولید و با گارانتی ۱۸ ماهه و ۱۰ سال خدمات پس از فروش عرضه میشوند تا خیالتان از بابت پایداری عملکرد سیستم آسوده باشد.
سوالات متداول
۱. تفاوت اصلی فن کویل دو لوله و چهار لوله چیست؟
فن کویل دو لولهای فقط یک مدار آب (یا سرد یا گرم) دارد و کل ساختمان در یک زمان فقط میتواند سرمایش یا گرمایش داشته باشد. در مقابل، فن کویل چهار لولهای ۲ مدار کاملاً مستقل آب سرد و آب گرم دارد.
۲. آیا فن کویل دو لولهای میتواند همزمان سرمایش و گرمایش بدهد؟
خیر، در سیستم دو لولهای، کل ساختمان در یک فصل فقط یک حالت (سرمایش یا گرمایش) دارد. برای تغییر حالت باید شیرهای مرکزی موتورخانه عوض شوند.
۳. برای آپارتمان مسکونی کدام مدل فن کویل بهتر است؟
برای اکثر آپارتمانهای مسکونی، فن کویل دو لولهای گزینهای اقتصادی و مناسب است.
۴. آیا میتوان فن کویل دو لولهای را به چهار لوله تبدیل کرد؟
از نظر فنی ممکن اما بسیار پرهزینه و غیراقتصادی است؛ زیرا نیاز به تعویض تمام دستگاهها، لولهکشی جدید و تغییر رایزرها وجود دارد. بنابراین بهتر است از ابتدا تصمیم درست گرفته شود.
۵. چگونه میتوان مصرف انرژی فن کویل را بهینه کرد؟
استفاده از ترموستاتهای هوشمند، تنظیم دمای محیط روی درجههای بهینه (۲۲-۲۴ درجه)، انتخاب سرعت فن مناسب و نگهداری منظم فیلترها روی بهینهسازی مصرف تأثیرگذار است.
۶. رطوبتزدایی در کدام مدل بهتر انجام میشود؟
فنکویل چهار لوله به دلیل داشتن کویل سرمایشی اختصاصی و امکان کنترل دقیقتر دبی آب سرد ورودی، قدرت رطوبتزدایی بالاتری نسبت به مدل دو لوله دارد و برای محیطهای درمانی یا شهرهای ساحلی گزینه ایدهآلتری است.
جمعبندی
در مجموع انتخاب بین فن کویل دو لولهای و چهار لولهای باید براساس نیازهای خاص پروژه، نوع ساختمان، بودجه و امکانات مورد انتظار انجام شود. فن کویل دو لولهای با طراحی ساده، هزینه نصب کمتر و مصرف انرژی بهینه مناسب فضاهای کوچک یا پروژههای با نیاز سرمایش و گرمایش فصلی است. در مقابل، فن کویل چهار لولهای با قدرت کنترل بیشتر، امکان گرمایش و سرمایش همزمان و انعطاف بالا برای ساختمانهای بزرگ و تجاری با نیازهای متنوع گزینه بهتری است.
در پایان نیز برای انتخاب صحیح، دریافت پیشنهاد فنی و استعلام قیمت دقیق پروژه خود میتوانید با کارشناسان آتا انرژی تماس بگیرید و مشاوره فنی و مالی رایگان دریافت کنید. همچنین میتوانید سوالات خود را در بخش نظرات مطرح نمایید.